اوراق گام؛ مُسکن مالی صنعت دارو یا آخرین سنگر در بحران نقدینگی؟
سالمخبر: در شرایطی که صنعت داروی کشور با تنگنای شدید نقدینگی، انباشت بدهی و اختلال در تأمین سرمایه در گردش دستوپنجه نرم میکند، اوراق گام بار دیگر بهعنوان یکی از معدود ابزارهای در دسترس برای حفظ جریان تولید و واردات اقلام حیاتی مطرح شده است. نشستی که با حضور کمیسیونهای «بازار پول و سرمایه» و «اقتصاد سلامت» اتاق تهران برگزار شد، نشان داد سیاستگذاران مالی بهدنبال فعالسازی ظرفیت این ابزار برای جلوگیری از تشدید بحران دارویی هستند.
سالمخبر: در شرایطی که صنعت داروی کشور با تنگنای شدید نقدینگی، انباشت بدهی و اختلال در تأمین سرمایه در گردش دستوپنجه نرم میکند، اوراق گام بار دیگر بهعنوان یکی از معدود ابزارهای در دسترس برای حفظ جریان تولید و واردات اقلام حیاتی مطرح شده است. نشستی که با حضور کمیسیونهای «بازار پول و سرمایه» و «اقتصاد سلامت» اتاق تهران برگزار شد، نشان داد سیاستگذاران مالی بهدنبال فعالسازی ظرفیت این ابزار برای جلوگیری از تشدید بحران دارویی هستند.
به گزارش سالمخبر؛ اوراق گام که بیش از شش سال از ورود آن به اکوسیستم مالی کشور میگذرد، با هدف حل مشکل سرمایه در گردش بنگاهها طراحی شد. اکنون، صنعت دارو به یکی از مهمترین مصرفکنندگان بالقوه این ابزار تبدیل شده است؛ صنعتی که به دلیل تأخیر مزمن در پرداخت مطالبات، قیمتگذاری دستوری و فشار ارزی، عملاً توان تأمین نقدینگی روزمره خود را از دست داده است.
محمد عبدهزاده، رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران به تغییر اساسنامه سازمان غذا و دارو و موضوعات مربوط به لایحه بودجه ۱۴۰۵ و کمبود نقدینگی بنگاههای اقتصادی در حوزه سلامت اشاره کرد و گفت:کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران همواره در تلاش است تا راهکارهایی را برای حل مشکلات فعالان حوزه دارو و تجهیزات پزشکی ارائه کند.
فروش مدتدار ارز؛ امتیاز ویژه برای دارو
بر اساس مباحث مطرحشده در این نشست،
با توجه به کسری بودجه و مابهالتفاوت نرخ ارز ترجیحی و نرخ ارز در بازار آزاد نیاز ارزی فعالان اقتصادی به حدود ۴ تا ۵ هزار همت افزایش مییابد و در چنین شرایطی، به نظر میرسد، بهرهگیری از ابزارهای غیرپولی یا بهعبارتی ابزارهای اعتباری راهگشا باشد؛ این ابزار در حوزه محصولات سلامتمحور، اوراق گام خاص است یکی از مهمترین مزیتهای اوراق گام برای صنایع دارویی، امکان فروش مدتدار ارز به شرکتهای واردکننده در چارچوب قانون بودجه ۱۴۰۴ است. در این سازوکار، شرکت دارویی میتواند با پذیرش اوراق گام، ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه و تجهیزات پزشکی را دریافت کند و بازپرداخت آن را به آینده منتقل کند.
علیرضا کیانی، رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران، بودجه ۱۴۰۵را واقعیترین بودجه پیشبینیشده در سالهای اخیر دانست و گفت: با بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵، بهنظر میرسد این بودجه از شفافیتهای لازم برخوردار بوده و درآمدها در آن تاحدودی واقعگرایانه دیده شده است. همچنین، بودجه نهادهای کمبازده در لایحه بودجه سال آینده افزایش نیافته است. با این حال، کشور ما همواره با کسری بودجه مواجه بوده که همین مسئله باعث افزایش تورم میشود.
او افزود: با تغییر سیاستهای ارزی و با نگاه به لایحه بودجه سال آینده، بهنظر میرسد برای هشتمین سال متوالی با رکود تورمی مواجه خواهیم شد؛ پدیدهای که البته در اغلب کشورها هر ۷۰ یا ۸۰ سال یکبار رخ میدهد.
کیانی با اشاره به کسری بودجه و مابهالتفاوت نرخ ارز ترجیحی و نرخ ارز در بازار آزاد خاطرنشان کرد: با این تغییرات، نیاز ارزی فعالان اقتصادی به حدود ۴ تا ۵ هزار همت افزایش مییابد و در چنین شرایطی، به نظر میرسد، بهرهگیری از ابزارهای غیرپولی یا بهعبارتی
با تغییر سیاستهای ارزی و با نگاه به لایحه بودجه سال آینده، بهنظر میرسد برای هشتمین سال متوالی با رکود تورمی مواجه خواهیم شد؛ پدیدهای که البته در اغلب کشورها هر ۷۰ یا ۸۰ سال یکبار رخ میدهد ابزارهای اعتباری راهگشا باشد؛ این ابزار در حوزه محصولات سلامتمحور، اوراق گام خاص است.
رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران به فعالان اقتصادی توصیه کرد در شرایط کنونی، صورتهای مالیشان را نه بهصورت سالانه و فصلی بلکه حداکثر ۵ تا ۱۰ روز پس از پایان ماه تکمیل کنند. همچنین در شرایط اقتصادی فعلی، دیگر استراتژی پاسخگو نبوده و صاحبان کسب وکارها باید هوشمندی را جایگزین استراتژی کنند.
این موضوع در شرایطی اهمیت دوچندان دارد که بسیاری از شرکتها با وجود داشتن مجوز واردات، صرفاً به دلیل کمبود نقدینگی قادر به تأمین ارز نیستند. پذیرش اوراق گام بهعنوان ابزار تسویه، عملاً زمان میخرد؛ زمانی که برای جلوگیری از توقف خطوط تولید حیاتی است.
نرخ ۲۴ درصدی؛ هزینه نجات یا فشار مضاعف؟
با این حال، استفاده از اوراق گام بدون هزینه نیست. طبق اعلام حاضران در نشست، کارمزد فروش اعتباری ارز با پذیرش اوراق گام تا ۲۴ درصد در سال تعیین شده است؛ نرخی که میتواند بهطور مستقیم بر قیمت تمامشده دارو اثر بگذارد.
فعالان صنعت دارو هشدار میدهند در صورتی که این هزینههای مالی در نظام قیمتگذاری دیده نشود، استفاده گسترده از اوراق گام میتواند سودآوری شرکتها را بیش از پیش تضعیف کند و بحران نقدینگی را به تعویق بیندازد، نه حل.
خطر وابستگی؛ وقتی بدهی جای اصلاح را میگیرد
کارشناسان اقتصاد سلامت تأکید دارند
این اوراق تنها در صورتی کارگشا خواهد بود که دولت برای صدور آنها تضامینی را در نظر بگیرد و این اوراق فقط برای مطالبات دولتی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین نقدشوندگی آنها بدون وابستگی به محدودیت ارزی طراحی شود اوراق گام اگرچه در کوتاهمدت نقش ضربهگیر مالی را ایفا میکند، اما در صورت تداوم بدون اصلاحات ساختاری، به عاملی برای افزایش بدهی بنگاهها تبدیل خواهد شد. وابستگی بیش از حد صنعت دارو به ابزارهای بدهی بانکی، ریسک سیستماتیک زنجیره تأمین را بالا میبرد؛ بهویژه اگر بانکها در مقاطعی تصمیم به کاهش سقف اعتباری بگیرند.
راهکار موقت برای بحرانی مزمن
جمعبندی نشست اتاق تهران نشان میدهد اوراق گام در شرایط فعلی، راهکاری اضطراری اما اجتنابناپذیر برای صنعت داروست. ابزاری که میتواند مانع توقف واردات و تولید شود، اما بهتنهایی قادر به نجات این صنعت نیست. بدون اصلاح سیاستهای ارزی، تسویه بدهی بیمهها و بازنگری در قیمتگذاری دارو، اوراق گام صرفاً نقش یک مسکن مالی را بازی میکند؛ مسکنی که مصرف طولانیمدت آن، خود میتواند بحرانهای جدیدی خلق کند.
سید ابراهیم هاشمی، رئیس هیئتمدیره انجمن پخش دارو و مکمل ایران نیز بهرهمندی از اوراق گام را در شرایط کنونی ضروری دانست و تاکید کرد: بهعنوان یکی از افرادی که از این اوراق استفاده کرده و با سازوکار آن آشناست، معتقدم این اوراق تنها در صورتی کارگشا خواهد بود که دولت برای صدور آنها تضامینی را در نظر بگیرد و این اوراق فقط برای مطالبات دولتی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین نقدشوندگی آنها بدون وابستگی به محدودیت ارزی طراحی شود.