جیب بیماران زیر بار ۶۰ درصد از هزینههای دارو؛ سال آینده بیشتر هم میشود
سالمخبر: قائممقام سازمان غذا و دارو در نشست مشترک جمعی از فعالان بازار سرمایه با مدیران شرکتهای دارویی، گفت: سهم سلامت از تولید ناخالص ملی از ۹ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۶ درصد کاهش یافته است. در صورت تداوم شرایط فعلی در سال آینده، احتمال افزایش سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینههای دارویی و تجهیزات پزشکی وجود دارد
سالمخبر: قائممقام سازمان غذا و دارو در نشست مشترک جمعی از فعالان بازار سرمایه با مدیران شرکتهای دارویی، گفت: سهم سلامت از تولید ناخالص ملی از ۹ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۶ درصد کاهش یافته است. در صورت تداوم شرایط فعلی در سال آینده، احتمال افزایش سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینههای دارویی و تجهیزات پزشکی وجود دارد
به گزارش سالمخبر، فرهاد حبیبی در بخش دیگری از سخنان خود به متغیرهای اقتصادی حوزه سلامت اشاره کرد و گفت: سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی کشور در حال حاضر حدود ۶ درصد است، در حالی که این رقم در سال ۱۳۹۵ حدود ۹ درصد بوده و کاهش قابل توجهی را نشان میدهد.
وی ادامه داد: حدود ۵۰ درصد از هزینههای دارویی بهصورت پرداخت مستقیم از سوی خانوارها تأمین میشود و بخش دیگری از هزینهها نیز توسط بیمهها و صندوقهای حمایتی از جمله صندوق بیماران خاص و صعبالعلاج پرداخت میشود.
به گفته حبیبی، سهم دارو از کل هزینههای سلامت حدود ۳۰ درصد برآورد میشود و سرانه مصرف دارو در کشور حدود ۸۰ دلار است؛ این در حالی است که این رقم در ترکیه با جمعیتی مشابه حدود ۱۸۰ دلار و در برخی کشورهای دیگر تا حدود ۶۰۰ دلار گزارش شده است.
صادرات ۱۲۰ میلیون دلاری در برابر واردات ۲ میلیارد دلاری
وی با اشاره به وضعیت تجارت خارجی دارو تصریح کرد: صادرات سالانه دارو کمتر از ۱۲۰ میلیون دلار است، در حالی که واردات دارو و مواد اولیه دارویی حدود دو میلیارد دلار برآورد میشود؛ به این ترتیب سهم صادرات در مقایسه با نیاز ارزی صنعت داروسازی حدود ۵ درصد است.
حبیبی همچنین تأکید کرد: تحریمها مشکلاتی در حوزه تأمین و انتقال ارز ایجاد کرده و زنجیره تأمین دارو را با چالشهایی مواجه ساخته است.
۲۲۰ شرکت داروسازی فعال در کشور
مشاور رئیس سازمان غذا و دارو درباره ظرفیت تولید داخل گفت: در حال حاضر حدود
بازار دارویی کشور حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان کوچکتر از ظرفیتی است که میتوانست داشته باشد و حتی نسبت به سال ۱۳۹۵ نیز ارزش واقعی بازار حدود ۲۸ درصد کاهش یافته است ۲۲۰ شرکت داروسازی در کشور فعال هستند که در مجموع دارای ۱۲۸ خط تولید داروهای جامد مانند قرص و کپسول، ۴۷ خط تولید داروهای مایع، حدود ۶۰ خط تولید فرآوردههای نیمهجامد و چهار خط تولید فرآوردههای مشتق از پلاسما هستند.
وی افزود: همچنین ۵۶ شرکت در حوزه تولید مواد اولیه دارویی و ۱۸ شرکت در زمینه تولید اقلام بستهبندی دارویی فعالیت میکنند.
حبیبی در تشریح وضعیت توزیع و عرضه دارو اظهار کرد: در بخش توزیع، ۴۲ شرکت مسئولیت توزیع دارو را بر عهده دارند. در حوزه عرضه نیز داروخانههای دولتی از جمله داروخانههای دانشگاهی و داروخانههای وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در مجموع حدود ۱۸۰ واحد در کشور دارند. علاوه بر این، حدود ۱۲۰۰ داروخانه بیمارستانی و ۱۵۰ داروخانه منتخب فعال هستند.
به گفته وی، این مجموعه داروخانهها در مجموع حدود ۶۵ درصد فروش دارویی کشور را در اختیار دارند و در کنار آنها، حدود ۱۶ هزار و ۳۰۰ داروخانه دیگر نیز فعالاند که سهمی معادل ۳۵ درصد از بازار دارویی کشور را به خود اختصاص دادهاند.
مصرف ۵۱ میلیارد واحد دارو تا پایان سال
در ادامه اظهارات فرهاد حبیبی، مشاور و دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو، وی با اشاره به وضعیت مصرف و اندازه بازار دارویی کشور اعلام کرد: در حوزه داروهای تزریقی بهویژه آمپولها، سالانه حدود ۵۰ میلیارد واحد دارو در کشور مصرف میشود و آمار سال جاری تا پایان بهمنماه نیز در همین سطح قرار دارد. پیشبینی میشود این رقم تا پایان سال به حدود ۵۱ میلیارد واحد برسد.
حبیبی با مرور روند ارزش بازار دارویی در فاصله سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ گفت: در این دوره رشد بازار بسیار ملایم و در حدود ۴ درصد بوده، اما پس از آن بازار با چالشهایی مواجه شده و روند رشد عملاً متوقف شده است.
مشاور رئیس سازمان غذا و دارو افزود: حتی اگر فرض
صادرات سالانه دارو کمتر از ۱۲۰ میلیون دلار است در حالی که واردات دارو و مواد اولیه دارویی حدود دو میلیارد دلار برآورد میشود شود نرخ رشد در سالهای اخیر صفر بوده، ارزش واقعی بازار دارویی امروز تقریباً همسطح سال ۱۳۹۵ یا حتی کمتر از آن است. این در حالی است که از نظر اسمی، ارزش بازار از حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۵ به حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان در سالهای اخیر رسیده است.
به گفته وی، با لحاظ تورم و کاهش ارزش پول، در صورت تداوم روند طبیعی رشد، اندازه بازار باید بهمراتب بزرگتر از وضعیت فعلی میبود. برآوردها نشان میدهد حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان کسری در اندازه واقعی بازار وجود دارد که با ارزشهای امروز معادل حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان است.
حبیبی تصریح کرد: به بیان دیگر، بازار دارویی کشور در حال حاضر حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان کوچکتر از ظرفیتی است که میتوانست داشته باشد و حتی نسبت به سال ۱۳۹۵ نیز، ارزش واقعی بازار حدود ۲۸ درصد کاهش یافته است.
کاهش ورود داروهای جدید پس از تغییر سیاستها
مشاور رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به تنوع دارویی موجود در بازار اظهار کرد: در سال ۱۳۹۵ حدود ۲ هزار فرآورده دارویی در بازار وجود داشت. هر قلم دارو میتواند چندین کد بینالمللی و چند تولیدکننده داشته باشد، بنابراین تعداد مجوزها معمولاً بیش از تعداد واقعی اقلام دارویی است.
وی ادامه داد: مسئول ورود داروهای جدید به فهرست رسمی کشور، شورای بررسی و تدوین داروهاست. در فاصله سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ تعداد مولکولهای جدید دارویی بهتدریج افزایش مییافت و داروهای تازه وارد بازار میشدند، اما از سال ۱۳۹۷ بهدلیل تغییر سیاستهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، روند ورود داروهای جدید بهشدت محدود شد و بازار عملاً کوچکتر و بستهتر شد.
به گفته حبیبی، از سال گذشته این محدودیتها تا حدی کاهش یافته و تعداد مولکولهای جدید بار دیگر رو به افزایش گذاشته است، اما همچنان فاصله
سرانه مصرف دارو در کشور حدود ۸۰ دلار است؛ این در حالی است که این رقم در ترکیه با جمعیتی مشابه حدود ۱۸۰ دلار و در برخی کشورهای دیگر تا حدود ۶۰۰ دلار گزارش شده است قابل توجهی با روند طبیعی رشد وجود دارد.
وی تأکید کرد: اگر روند پیشین بدون وقفه ادامه پیدا میکرد، امروز تعداد داروهای جدید در بازار بهمراتب بیشتر بود و کمبود برخی مولکولهای نوین که مورد نیاز بیماران و پزشکان است، ناشی از همین وقفه در ورود داروهای جدید به فهرست دارویی کشور محسوب میشود.
حبیبی در جمعبندی خاطرنشان کرد: این وضعیت نشان میدهد نظام دارویی کشور در پاسخگویی به نیازهای درمانی جدید با محدودیتهایی روبهرو بوده و بخشی از تقاضای واقعی بازار همچنان تأمین نشده است.
چالش ارزی دارو
در ادامه بررسی وضعیت بازار دارویی کشور، فرهاد حبیبی، مشاور و دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو، از جزئیات تأمین ارز حوزه دارو و تجهیزات پزشکی خبر داد و گفت: برای سال جاری، در مجموع ۳.۸ میلیارد دلار ارز ترجیحی و ۲.۵ میلیارد دلار ارز غیرترجیحی درخواست شد، اما در قانون بودجه، ۳.۵ میلیارد دلار ارز ترجیحی و ۱.۵ میلیارد دلار ارز غیرترجیحی به تصویب رسید.
وی افزود: بهدلیل محدودیتهای ناشی از تحریم و کاهش درآمدهای ارزی، در مقطعی ۶۰۰ میلیون دلار از سهم ارز ترجیحی کاهش یافت، اما پس از پیگیریها، بخشی از آن بازگشت و در نهایت سهم ارز ترجیحی تا پایان سال به حدود ۳.۲ میلیارد دلار رسید و بخشی از کسری به ارز غیرترجیحی منتقل شد.
فاصله میان تخصیص، خرید و انتقال ارز
حبیبی با اشاره به وضعیت عملکرد ارزی تا نیمه بهمنماه اظهار کرد: از مجموع ارز ترجیحی، حدود ۳.۱ میلیارد دلار تخصیص یافته که از این میزان، شرکتها حدود ۲.۷ میلیارد دلار را خریداری و منابع ریالی آن را تأمین کردهاند و نزدیک به ۲.۲ میلیارد دلار نیز به خارج از کشور انتقال یافته است. با این حال، حدود ۴۵۰ میلیون دلار با وجود تأمین منابع ریالی، هنوز انتقال نیافته است.
به گفته وی، در بخش ارز غیرترجیحی نیز از بودجه ۱.۸ میلیارد دلاری،
مردم نزدیک به ۵۰ درصد از مخارج دارویی را خود مستقیماً پرداخت میکنند و سال آینده این سهم بیشتر میشود حدود ۱.۷ میلیارد دلار تخصیص یافته، ۱.۳۵ میلیارد دلار خریداری شده و نزدیک به ۱.۲ میلیارد دلار انتقال یافته است؛ بنابراین همچنان بخشی از ارز در هر دو بخش در مرحله تأمین یا انتقال قرار دارد.
وی تأکید کرد: برای جلوگیری از بروز کمبود دارو، با تعهد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تلاش شده ترخیص کالاها حتی با اسناد حداقلی متوقف نشود تا کمبودها به حداقل برسد.
حبیبی با اشاره به اجرای طرح دارویار از سال ۱۴۰۱ گفت: منابع پیشبینیشده برای این طرح کمتر از نیاز واقعی تصویب و تخصیص یافت و در نتیجه بخش مهمی از هزینهها همچنان از طریق پرداخت مستقیم مردم تأمین میشود.
مشاور رئیس سازمان غذا و دارو تصریح کرد: برخلاف تصور عمومی، سهم ارز ترجیحی در قیمت تمامشده دارو حدود ۱۰ درصد است. نزدیک به نیمی از هزینهها مربوط به مواد و اقلام داخلی است و حدود ۲۰ درصد نیز به سایر هزینهها از جمله انرژی و خدمات اختصاص دارد.
به گفته وی، افزایش شدید قیمت مواد داخلی مانند اقلام بستهبندی و برخی مواد اولیه، حتی در شرایط ثبات نرخ ارز ترجیحی، تأثیر قابل توجهی بر رشد هزینه تولید دارو داشته است.
بازار ۶۲۵ همتی و احتمال افزایش پرداخت از جیب مردم
مشاور رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به ارزش بازار دارو و تجهیزات پزشکی گفت: ارزش این بازار در مجموع حدود ۶۲۵ هزار میلیارد تومان برآورد میشود که بخش قابل توجهی از آن توسط بیمهها پوشش داده میشود، اما همچنان حدود ۶۰ درصد از هزینهها از جیب مردم پرداخت میشود.
وی هشدار داد: در صورت تداوم شرایط فعلی در سال آینده، احتمال افزایش سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینههای دارویی و تجهیزات پزشکی وجود دارد.
نشست تخصصی «Valber Talk» با محوریت بررسی آینده صنعت دارو به همت گروه دارویی برکت و گروه مالی ترنج و با حضور فعالان بازار سرمایه و رسانهها برگزار شد./صدای بورس