تخصیص ارز به مواد مؤثره تعیین‌تکلیف نشود، کمبود دور از انتظار نیست

سالم نیوز

سالم‌خبر: نایب رییس شرکت‌های پخش دارو و مکمل، گفت: تمرکز صرف بر افزایش قیمت، بدون توجه به متغیرهای سمت تولید، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. این فرض وجود دارد که مقدار فروش شرکت‌ها ثابت می‌ماند، اما اگر عواملی مثل محدودیت در تامین ارز یا کمبود نقدینگی وارد عمل شود، ممکن است تولید کاهش پیدا کند.
 
وحید محلاتی در گفت‌وگو با سالم‌خبر درباره آثار تغییرات نرخ ارز بر تولید، سودآوری و ساختار بازار دارو با تاکید بر منطق کلی بازار توضیح داد که افزایش قیمت دارو به‌طور طبیعی موجب رشد عددی فروش می‌شود و چون سود به‌صورت درصدی از فروش محاسبه می‌شود، حتی با ثابت ماندن حاشیه سود، رقم اسمی سود نیز افزایش پیدا می‌کند. او می‌گوید: «وقتی قیمت دارو بالا می‌رود، عدد فروش بزرگ‌تر می‌شود و اگر درصد سود تغییر نکند، خودِ سود هم از نظر عددی افزایش پیدا می‌کند.»

با این حال، به گفته این کارشناس، این تصویر ساده همیشه در عمل محقق نمی‌شود. محلاتی معتقد است که تمرکز صرف بر افزایش قیمت، بدون توجه به متغیرهای سمت تولید، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. این فرض وجود دارد که مقدار فروش شرکت‌ها ثابت می‌ماند، اما اگر عواملی مثل محدودیت در تامین ارز یا کمبود نقدینگی وارد عمل

تمرکز صرف بر افزایش قیمت، بدون توجه به متغیرهای سمت تولید، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. این فرض وجود دارد که مقدار فروش شرکت‌ها ثابت می‌ماند، اما اگر عواملی مثل محدودیت در تامین ارز یا کمبود نقدینگی وارد عمل شود، ممکن است تولید کاهش پیدا کند شود، ممکن است تولید کاهش پیدا کند.

وی توضیح می‌دهد که کاهش تولید می‌تواند اثر افزایش نرخ ارز را خنثی کند. اگر شرکت‌ها نتوانند مواد اولیه موردنیاز خود را تامین کنند، حجم تولید پایین می‌آید. در این شرایط، افزایش نرخ ارز الزاماً به همان نسبت در مبلغ فروش منعکس نمی‌شود و حتی ممکن است هیچ‌وقت به سقف مورد انتظار نرسد.

محلاتی با اشاره به ساختار ارزی صنعت دارو می‌گوید بخشی از ارز موردنیاز شرکت‌ها تا امروز با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان و بخشی دیگر با نرخ‌های ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان تامین شده است. به گفته او، در صورت تغییر شرایط، شرکت‌ها ممکن است ناچار شوند ارز را با نرخ‌هایی در حدود ۱۳۰ هزار تومان تهیه کنند. «ارزی که قبلاً با نرخ ۸۰ هزار تومان تامین می‌شد، اگر به ۱۳۰ هزار تومان برسد، حدود ۶۰ درصد رشد دارد و ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی هم عملاً چند برابر می‌شود. در حداقل حالت، هزینه ارزی شرکت‌ها نسبت به سال قبل دست‌کم دو برابر خواهد شد.»

وی تاکید می‌کند که چالش اصلی، دسترسی شرکت‌ها به این حجم از نقدینگی است و توضیح می‌دهد: «اگر این منابع مالی در اختیار شرکت‌ها نباشد، توان تامین مواد اولیه کاهش پیدا می‌کند و در نتیجه عدد فروش پایین می‌آید.» محلاتی می‌افزاید

تمرکز صرف بر افزایش قیمت، بدون توجه به متغیرهای سمت تولید، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. این فرض وجود دارد که مقدار فروش شرکت‌ها ثابت می‌ماند، اما اگر عواملی مثل محدودیت در تامین ارز یا کمبود نقدینگی وارد عمل شود، ممکن است تولید کاهش پیدا کند که صنعت دارو در حال حاضر حتی بیش از نیاز بازار تولید دارد، اما اگر تولید به سطح نیاز بازار محدود شود، هنوز مشخص نیست که این وضعیت به کمبود منجر خواهد شد یا نه. به گفته او، قضاوت در این‌باره نیازمند اطلاعات دقیق‌تر است و باید در عمل دید چه اتفاقی می‌افتد.

این کارشناس صنعت دارو  تاکید می‌کند: «آنچه کاملاً روشن است، نیاز شدید صنعت دارو به نقدینگی است؛ نقدینگی‌ای که باید از محل یارانه‌ها یا حمایت‌های دولتی تامین شود تا سرمایه در گردش شرکت‌ها حفظ شود و تولید ادامه پیدا کند.» او معتقد است اگر این شرط محقق شود، افزایش نرخ ارز می‌تواند پیامدهای مثبتی نیز داشته باشد. «در این صورت بازار شفاف‌تر می‌شود، رانت و سودجویی کاهش پیدا می‌کند و خروج غیررسمی و قاچاق دارو از کشور به‌شدت افت خواهد کرد.»

محلاتی تاکید می‌کند که تحقق این آثار مثبت مشروط به آن است که دولت بتواند مابه‌التفاوت نرخ ارز را از طریق یارانه جبران کند و بیمه‌ها نیز به‌گونه‌ای عمل کنند که فشار هزینه‌ای زیادی به مردم وارد نشود.

وی در ادامه به ترکیب هزینه‌های تولید دارو اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که همه نهاده‌های تولید با ارز ترجیحی تامین نمی‌شوند. «مواد اولیه، مواد جانبی

اگر شرکت‌ها نتوانند مواد اولیه موردنیاز خود را تامین کنند، حجم تولید پایین می‌آید. در این شرایط، افزایش نرخ ارز الزاماً به همان نسبت در مبلغ فروش منعکس نمی‌شود و حتی ممکن است هیچ‌وقت به سقف مورد انتظار نرسد و مواد بسته‌بندی ترکیبی از ارزهای مختلف را مصرف می‌کنند و بخش قابل‌توجهی از آن‌ها همین حالا هم با نرخ‌های بالاتر یا از محل ارز نیمایی تامین می‌شود.» به گفته وی: «حتی اگر فرض شود دو سوم هزینه‌ها با ارز بالاتر و یک سوم با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی تامین می‌شود، در صورتی که قیمت نهایی دارو متناسب با این افزایش هزینه‌ها اصلاح نشود، سود شرکت‌ها الزاماً افزایش نخواهد یافت و حتی ممکن است کاهش پیدا کند.»

محلاتی در توضیح این موضوع می‌گوید: «فروش، حاصل‌ضرب تعداد در قیمت است. ممکن است قیمت بالا برود، اما اگر به‌دلیل کمبود نهاده‌های تولید، تعداد کاهش پیدا کند، در نهایت سود به اندازه افزایش قیمت رشد نکند.»

وی همچنین تفاوت میان سود ناخالص و سود خالص را یادآور می‌شود و می‌گوید افزایش قیمت دارو بیشتر بر سود ناخالص اثر می‌گذارد، در حالی که سود خالص تحت‌تاثیر هزینه‌های مالی، اداری و تشکیلاتی است. «این هزینه‌ها هم در حال افزایش است؛ از حمل‌ونقل گرفته تا روغن موتور و روانکارها که همین امسال حدود ۳۵ درصد رشد داشته‌اند. بنابراین باید دید با این روند افزایشی هزینه‌ها، سود خالص شرکت‌های دارویی در نهایت به چه سمتی حرکت می‌کند.»