تکمیل زنجیره کنترل دارو؛ قیمت‌گذاری دستوری بود انتخاب هم دستوری شد

سالم نیوز

سالم‌خبر: کمبود دارو در ایران دیگر یک مسئله مقطعی یا محدود به چند قلم خاص نیست؛ نشانه‌های آن از بیماران خاص تا دارو‌های عمومی گسترش یافته و حالا به یک بحران ساختاری تبدیل شده است.

 

گزارش‌های میدانی از وضعیت دارو، تصویری دوگانه ارائه می‌دهند: دارو در برخی موارد موجود است، اما دسترسی به آن دشوار یا ناپایدار شده است.

 

بهمن صبور، قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران، تأکید می‌کند که مشکل اصلی در برخی اقلام دارویی «کمبود مطلق» نیست بلکه ناپایداری عرضه است. او می‌گوید: کمبود انسولین به معنای نبود این دارو نیست و بیشتر به کمبود برخی برند‌ها مربوط می‌شود، در حالی که جایگزین‌هایی در بازار وجود دارد. با مشکل اصلی در برخی اقلام دارویی «کمبود مطلق» نیست بلکه ناپایداری عرضه است کمبود انسولین به معنای نبود این دارو نیست و بیشتر به کمبود برخی برند‌ها مربوط می‌شود، در حالی که جایگزین‌هایی در بازار وجود دارد این حال قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران تأیید می‌کند که کمبود در دارو‌های بیماران خاص و سرطانی واقعیت دارد.
 

این روایت نشان می‌دهد بحران دارو دیگر یکدست نیست و بازار به سمت کمبود انتخاب حرکت کرده است، یعنی دارو وجود دارد، اما گزینه‌های مطلوب بیماران کاهش یافته‌اند.

 

تحریم مالی، گلوگاه پنهان دارو

صبور یکی از مهم‌ترین عوامل بحران را انتقال پول معرفی می‌کند. به گفته او، مشکل اصلی نه واردات دارو بلکه دشواری انتقال ارز در شرایط تحریم است، موضوعی که تأمین دارو را پرهزینه و ناپایدار کرده است.

 

این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد حتی در صورت وجود منابع ارزی، محدودیت‌های بانکی می‌تواند سال‌هاست قیمت دارو به‌صورت دستوری پایین نگه داشته شده، در حالی که هزینه تولید و واردات با تورم و جهش ارز افزایش یافته است. نتیجه این شکاف یا بدهی دولت به شرکت‌های دارویی است یا کاهش تولید و کمبود در بازار زنجیره تأمین دارو را مختل کند. در واقع، دارو بیش از آنکه قربانی کمبود تولید باشد، قربانی محدودیت‌های مالی و لجستیکی است.
 

وقتی سیاست‌ها به کمبود تبدیل می‌شوند

ایمان خسروی، کارشناس اقتصاد سلامت، ریشه اصلی بحران دارو را «دوگانگی سیاست ارزی و قیمت‌گذاری» می‌داند. به گفته او، سال‌هاست قیمت دارو به‌صورت دستوری پایین نگه داشته شده، در حالی که هزینه تولید و واردات با تورم و جهش ارز افزایش یافته است. نتیجه این شکاف یا بدهی دولت به شرکت‌های دارویی است یا کاهش تولید و کمبود در بازار. به بیان ساده، سیاست‌های حمایتی که قرار بود قیمت دارو را کنترل کند حال به یکی از عوامل کمبود تبدیل شده است.

ناترازی دارو به چه معناست؟
برای به بیان ساده، سیاست‌های حمایتی که قرار بود قیمت دارو را کنترل کند حال به یکی از عوامل کمبود تبدیل شده است فهم دقیق بحران، باید مفهوم «ناترازی دارو» را جدی گرفت. ناترازی زمانی رخ می‌دهد که هزینه واقعی تولید و واردات دارو با منابع تخصیص‌یافته (ارز، بیمه، قیمت فروش) همخوانی نداشته باشد. در این شرایط، پیامد‌هایی همچون کاهش انگیزه تولیدکننده برای ادامه تولید، افزایش بدهی دولت و بیمه‌ها به شرکت‌های دارویی، کاهش کیفیت یا حذف برخی اقلام از سبد تولید و کمبود مقطعی یا دائمی دارو همزمان شکل می‌گیرد.

وابستگی صنعت دارو به مواد اولیه وارداتی، نوسانات نرخ ارز و تأخیر در پرداخت مطالبات شرکت‌ها مجموعه‌ای از فشار‌های انباشته ایجاد کرده که اکنون به شکل افزایش قیمت یا کمبود ظاهر شده است./اقتصاد۲۴، تجارت‌نیوز