راز یک شیشه رومی: استفاده درمانی از مدفوع انسان در پزشکی باستان

سالم نیوز

 سالم‌خبر: بررسی شیمیایی یک ظرف شیشه‌ای رومی متعلق به حدود ۱۹۰۰ سال پیش، برای نخستین‌بار شواهد فیزیکی مستقیمی ارائه کرده که نشان می‌دهد مدفوع انسان به‌عنوان بخشی از درمان‌های پزشکی در دوران روم باستان مورد استفاده قرار می‌گرفته است؛ ترکیبی که با آویشن همراه بوده تا بوی نامطبوع آن پوشانده شود.

به گزارش سالم‌خبر به نقل از archaeology News، این ظرف کوچک که «اونگوانتاریوم» نام دارد، از یک آرامگاه در شهر باستانی پرگامون به‌دست آمده؛ شهری که در سده‌های دوم و سوم میلادی یکی از مهم‌ترین مراکز پزشکی جهان روم به‌شمار می‌رفت. این اثر اکنون در موزه باستان‌شناسی برگاما در ترکیه نگهداری

بررسی شیمیایی یک ظرف شیشه‌ای رومی متعلق به حدود ۱۹۰۰ سال پیش، برای نخستین‌بار شواهد فیزیکی مستقیمی ارائه کرده که نشان می‌دهد مدفوع انسان به‌عنوان بخشی از درمان‌های پزشکی در دوران روم باستان مورد استفاده قرار می‌گرفته است؛ ترکیبی که با آویشن همراه بوده تا بوی نامطبوع آن پوشانده شود می‌شود و همچنان حاوی بقایای قهوه‌ای‌رنگی است که به دیواره داخلی آن چسبیده‌اند.

پژوهشگران با استفاده از روش‌های کروماتوگرافی گازی و طیف‌سنجی جرمی، ترکیب مولکولی این بقایا را بررسی کردند. نتایج نشان داد که دو ترکیب شاخص، یعنی «کوپروستانول» و «۲۴-اتیل‌کوپروستانول» در این نمونه وجود دارد؛ موادی که در دستگاه گوارش موجوداتی که کلسترول را متابولیزه می‌کنند شکل می‌گیرند. نسبت این ترکیبات به‌روشنی نشان می‌دهد که منبع آن‌ها مدفوع انسانی بوده است.

در کنار این نشانگرهای زیستی، پژوهشگران به مولکول‌های معطر نیز دست یافتند؛ از جمله کارواکرول که جزء اصلی روغن آویشن محسوب می‌شود.

این ظرف کوچک که «اونگوانتاریوم» نام دارد، از یک آرامگاه در شهر باستانی پرگامون به‌دست آمده؛ شهری که در سده‌های دوم و سوم میلادی یکی از مهم‌ترین مراکز پزشکی جهان روم به‌شمار می‌رفت این یافته با متون پزشکی باستانی هم‌خوانی دارد که توصیه می‌کردند برای قابل‌تحمل‌کردن داروهای بدبو، از گیاهان خوش‌عطر استفاده شود.

پرگامون ارتباط نزدیکی با پزشک نامدار رومی، جالینوس دارد؛ پزشکی که در آثار خود به استفاده درمانی از انواع سرگین برای درمان التهاب‌ها، عفونت‌ها و برخی مشکلات باروری اشاره کرده است. نوشته‌های دیوسکوریدس و پلینیوس بزرگ نیز نسخه‌هایی مشابه را ثبت کرده‌اند، هرچند تا امروز شواهد مادی مستقیمی از اجرای این دستورها در دست نبود.

اونگوانتاریوم‌ها معمولاً به‌عنوان ظروف نگهداری عطر یا روغن شناخته می‌شوند، اما این پژوهش نشان می‌دهد که دست‌کم برخی از آن‌ها

پرگامون ارتباط نزدیکی با پزشک نامدار رومی، جالینوس دارد؛ پزشکی که در آثار خود به استفاده درمانی از انواع سرگین برای درمان التهاب‌ها، عفونت‌ها و برخی مشکلات باروری اشاره کرده است حاوی ترکیبات پیچیده دارویی بوده‌اند. در پزشکی روم باستان، مرز میان بهداشت، زیبایی و درمان چندان مشخص نبود و یک ماده خوش‌بو می‌توانست هم‌زمان کارکرد اجتماعی و درمانی داشته باشد.

به گفته پژوهشگران، وجود آویشن نشان‌دهنده کنترل آگاهانه بو است، نه آلودگی تصادفی. این موضوع نشان می‌دهد که تجربه حسی بیمار، از جمله بو، در پزشکی باستان اهمیت تشخیصی و نمادین داشته است. این کشف، داده‌ای باستان‌شناختی و انکارناپذیر به متونی می‌افزاید که سال‌ها محل تردید مورخان بوده‌اند و اکنون ثابت می‌کند برخی درمان‌هایی که امروز عجیب به نظر می‌رسند، واقعاً در عمل استفاده می‌شده‌اند.